donderdag 11 juni 2026

Hoe kan ik me nog verbeteren op mijn leeftijd ?

Hoe kan ik me nog verbeteren na mijn 55ste ? Deze vraag heb ik me gesteld, en voorgelegd aan ChatGPT.

Ik gaf ChatGPT  geen data , enkel de vertrek situatie.  Ik vroeg hem mij vragen te stellen waarop ik antwoorden zou formuleren. 

 Mijn uitgangspositie : Ik schaak al sinds 1982 en moet al sinds 1987 ongeveer 1840 ELO gehad hebben, wat nu 39 jaar later nog het geval is. Ik heb slechts maximaal 100 ELO meer (01/2011) gehad en in het slechtste geval 100 ELO minder (03/2024) De vraag is waarom ben ik al die tijd relatief flat gebleven ? Op mijn 40ste bereikte ik mijn totdusverre piek.  Dus ergens is pakweg op 10 jaar tijd het verval ingezet en dat ondanks effort evolutie in de tijd. Dus ja er is sprake van verval. Nu nog weten hoe we dit kunnen detecteren waar en/of kunnen keren !

Ik heb eigenlijk nooit zoveel voor het schaken gedaan als na mijn 45ste. Daardoor is alles binnen de perken gebleven (~ 6 elo verlies per jaar) . Of die ELO opsmuk in 04/2024 nu een 'cadeau' uit de hemel is geweest dan wel een compensatie van de ELO deflatie die echt wel woog op ons en ons nu korrekt terug afzet op onze elos van 20 jaar ervoor  ? we zullen het nooit echt weten. Laat me zo stellen, ik voel dat ik over veel meer schaakkennis beschik dan voor 2011 op mijn piek, maar dat ik wel trager ben geworden, visualisatiefouten maak en dat het ene het andere compenseert en dat ik dus a.h.w desalniettemin licht acheruitboer. 

Men zie mijn evolutie in de tijd op https://blog.frbe-kbsb-ksb.be/nl/elo/ met stamnummer 39829 , en ik denk dat dit herkenbaar is bij velen ongeacht de hoogte van de grafiek.

 
Chatgpt acht de kans dat ik ook nu nog 100 à 150 ELO zou kunnen winnen mogelijk. Hoe lager je rating hoe groter de ELO sprong is die je nog kan maken, ook na je 55ste. Voor mijn leeftijd en speelsterkte raamt hij het op 100 à 150 ELO. Enkel topspelers die op een intellectueel hoger niveau het schaken beleven moeten zich met minder tevreden stellen (of ophogen tov van wat ze vandaag al doen maar zitten daar qua tijd eerder aan hun plafond) .  Weet dat ook voor hun de feitelijke leeftijd van belang is, de tijd die je ter beschikking staat en de inspanningen die je er tegenover wil plaatsen.

 
Als het waar is wat chatGPT vooropstelt dan zou ik halfweg de 1900 tot occasionaal de 2000 kunnen halen en mijn piek iets verbeteren kunnen. . Dat is altijd een doel geweest, doch ik heb dat nooit structureel aangepakt zoals CHATGPT nu vrij gedetailleerd aangeeft. 

Om te begrijpen welke efforts ik eerder maakte , momenteel lever en waar ik dan mijn efforts dien te verleggen ga ik dat hieronder uit de doeken doen !

1. RATE OF PLAY
De rate of play is zeker belangrijk maar niet alleen dat ! Het analyseren van de partijen deed ik van day 1 (sinds 1985) met de Chessbase engines (vanaf fritz 1!) Wat blijkt ? Meer zelfanalyse eerst en nadien validatie ervan met een computer is de juiste approach. Ik denk zelfs dat het nog interessanter wordt als je uw partijen laat toelichten door een sterkere speler van 300 elo of meer maar nooit zonder zelf met een relaas te komen zonder cheape hulpmiddelen.  Niet onlogisch, je eigen analytisch vermogen verhogen moet primeren ! Dus al die jaren dacht je dat tijd besteden aan je partij met behulp van de engine genoeg was. Neen dus. Je moet zelf aan de slag !

Nu de RATE OF PLAY al die tijd. 

A) ik speelde in mijn vroegere jaren : Nationaal en Provinciaal, Club en en 1x per jaar een tornooi : balans 35 partijen per jaar 

Momenteel is dat nog  Nationaal/Provinciaal en eens in de 2 jaar een tornooi : als gemiddelde is dat dan 24 partijen per jaar

B) ik voeg er wel aan toe dat ik wat oldies computers van de jaren 80/90 heb en op tornooi level toch zeker wel 10 à 20 partijen per jaar speel, en niet in het minst als de interclubs elkaar snel opvolgen of als aanloop op een tornooi. Soms ook om nieuwe lijnen te testen of just for fun. Deze oldies hebben 1700- 1900 ELO en maken geen blunders rekenen 6 a 8 ply en dieper in een eindspel met minder figuren. Dus dan moet ik behoorlijk uit de kast komen wil ik die verslaan want 100% precies 3 à 4 zetten diep , is niet in alle stellingen een sinecure met mijn speelsterkte. Het aantal keren dat ik smal bekeken dacht gewonnen te staan en dat die 8/16 bitters de tree zo breed als kan afscannnen en met verrassing voor me in petto hebben  maakt dat ze me nog ontglippen, veel meer dan me lief is.

C) Vroeger speelde ik ook nog 10 à 20 partijen per jaar correspondentieschaak (Redhotpawn) maar dat is nu zinloos geworden en deed ik de laatste 15 jaar niet meer met uitzondering van 3 jaar terug waarop ik wederom een reeks van een 10 tal partijen afwerkte in een jaar.

 
Recommendatie ChatGPT : Ik moet terug aanknopen met vroeger qua RATE OF PLAY en of opvoeren.


2. OPENINGSKENNIS
Ik ben een openingstudie lover, ja het is ondankbaar maar ik heb wel wat boeken (al ben ik heel selectief in wat ik koop) en ongeveer de helft heb ik zeker een beetje tot heel erg ter hand genomen. Waarom ? Ik heb als jong speler al vlug ervaren dat sommigen met allerlei niche openingen uitpakken. Vroeger waren dit Benko, Wolga gambiet , Blumenfeld gambiet, Budapester gambiet, Englund op 1.d4. Dus ik had geen keuze. Kwamen daar nog de grote structuren bij zoals Damegambiet, Slavisch, Orthodox, Grunfeld, Benoni, Nimzo Indian , Dame Indian en Kingsindian. Dat was slikken. Ik moest op alles wel een paar lijnen kennen. De een liep al vlotter dan de andere. En in sommigen had ik een goede repliek op variant A maar minder op variant B. Na mijn 45ste ben ik een nieuw avontuur ingeslaan en ben ik Siciliaans gaan spelen na wat omzwermingen van Frans, naar Pirc en uiteindelijk 15 jaar Caro Kann. En dat heeft me heel veel oldiespartijen en correspondentiepartijen gekost alsook partij analyses van GMs om dit te kunnen spelen. In het Siciliaans moet je ook nog eens dynamisch schaken (ook in de Benoni trouwens) en komt je er niet met de doelstellingen van wit en van zwart in die variant. Dan moet je flexibel lees dynamisch schaken en heel wat in huis hebben. Hoe counter je ideeen zonder dat je ze zelfs onderkent ? Hoe handel je  ogenschijnlijke moeilijkere (passieve) posities af . Je hebt amper 1840 ELO en dan heb je gewoonweg niet al die vaardigheden en zit je vast aan varianten en structuren waar je geen blijf mee weet.

Je wil controle hebben maar je realiseert u hoe meer je in de boeken zit, dat je helemaal geen controle hebt. Ofschoon ik 1. d4 graag speel, ben ik op gegeven ogenblik 1.c4 gaan spelen ofschoon dit ook een hilarisch labyrinth van jewelste is. Later heb ik nog smaller willen gaan naar de Catalan , maar het aangenomen Catalaans brak me zuur op ofschoon ik van Boris Avrukh daar een wondermooi boek van heb en mits tijd er wel uitkom maar voor nu is de studie die ik voor 15% had uitgevoerd afgebroken. Deels uit tijdsgebrek maar ook deels dat het weer veel tijd gaat kosten en deels omdat ik niet altijd een boterham met choco lust elke dag. Je ziet : teveel interesse , te breed en niet te onderhouden !

Recommendatie ChatGPT : voor iemand van mijn spelniveau is dat veel te breed. Ik kan moeilijk in alle openingen en varianten diepgang bereiken, of ik stel me bloot aan de ene verrassing na de andere en speel teveel buiten mijn comfortzone.


3. TIJDSGEBRUIK
Met tijdnood heb ik altijd een haatverhouding gehad. Er zijn met tijdsnood wel degelijk partijen die gewonnen stonden en in remise gestrand zijn of die me in paniek deden teruggrijpen naar een remise voorstel. Maar ergst van al zijn de blunders die in regel in 2 zetten is blijkbaar. Toch moet ik de 30s increment ook beter aanwenden als vorm van blundercheck al is het freezen in een hypercomplexe positie zonder tijd niet iets wat je op dat moment kan overstijgen.  Als je na 40z een halfuur bijkrijgt en je tijdsdruk redelijk doorstaan hebt kan je alsnog winnen maar zonder dit ben je caged en overgeleverd aan uw tegenstrever. 

Daar zijn veel ganse en hele punten verloren gegaan, zelden punten mee gewonnen omdat 70% van de tijdnoodperikelen enkel bij mij lagen. Sinds de Coronacrisis heb ik wel een oplossing. Ik schrijf om de 5 zetten de resterende tijd na de zet, en als ik veel tijd verbruik op een bepaalde zet, verdient die een 'time left' vermelding achter zich op het notatieformulier. Ik heb ook moeten leren dat de tijd die er naast staat de tijd op de klok is, en het is altijd wennen geweest dat ik daar per zet die ik nog moet de berekening moet maken : nog x zetten te doen met nog 30s extra per x zetten tot aan de 40ste zet. Dat je dit niet kan aflezen op je klok en zelf dient om te rekenen ... Het geeft nog meer een onterecht gevoel dan tijdsdruk. Het is tegennatuurlijk want buiten tegen de tijd invliegen kan je nergens tijd kopen ! En toch heeft Bobby Fisher dit uitgedokterd en zit ik ermee opgescheept. Er zijn voordelen maar ik houd er niet van ofschoon dit een persoonlijk iets is ! De tijd die je afleest op df klok is imprecies omdat je tijd zet na zet fluctueert en zelf kan verhogen. Je kan u dwingen om tijd te kopen maar de stelling bepaalt of je dat beter wel dan niet doet. Kortom het creeert weer een bijkomend judgement gevoel waarmee je elke zet aan de slag moet.

Het een en ander maakt dat ik nu in regel 1.5 minuut per zet met 30s increment daarnogbovenop kan vrijwaren soms zelfs 2 min met 30 sekonden increment erbovenop tot op zet 40. Ik was al tevreden geaien vanwaar ik kom !  De echte tijdnood met in blitz tempo 15 zetten afwerken is gone forever. Doch ... . Na wat doorvragen en antwoorden met CHATGPT ...

Is mijn tijdsverbruik relatief hoog in de zone zet 12 tem 20. Hij neemt van me over dat ik in die ene variant wel weet wat ik moet doen , maar in een andere variant minder rekening hou met de zetten van de tegenstrever waardoor mijn plan in het niets verdwijnt. Ook als ik spreek over sterkere tegenstrevers, blijkt dat deze vaak mijn spel neutraliseren en dan full force vooruit trekken terwijl ik full force tenstrijde trek om eerste te zijn maar ergens word teruggefloten en daarna in een inferieure stelling beland omdat ik die ene neutraliserende operatie van de tegenstrever niet had zien aankomen. Ik verbruik teveel tijd en tracht het onmogelijke te doen en zoek iedere zet de beste zet maar hanteer veel minder algemeen strategische grondslagen die het filteren van de zetten vereenvoudigen. Dat maakt dat ik tijd afsta, in de prille middenspel fase uit de opening en dan in de strategie en taktiek tijd te kortschiet om de partij sneller in een beslissend voordeel te brengen terwijl soms daar de paaseiren voor het rapen zijn.

 
Recommendatie ChatGPT : Eigenlijk zou ik tijd moeten opsparen voor de fase waarin je die het meeste nodig hebt. We weten dat GMs de opening snel op het bord toveren en dan ergens hun voorbereiding bovenhalen waarna de tegenstrever pas voor het eerst diep gaat rekenen een heel eind ver in de partij . Het is een beetje extreem voor me om 13 à 16 zetten theorie te kennen of analyses te hebben op mijn niveau. Maar er zit een grond van waarheid in. Smaller repertoire, beter weten wat uw taken zijn in de partij en in die variant en wat de betrachtingen van de tegenpartij zijn. Ervaring opdoen , meer herhalen en hogere verdieping in dit stramien, verhogen uw spelniveau in dit repertoire. Dat maakt dat je minder moet uitvlooien, minder verrast wordt, en meer tijd overhoudt. Right ! Dus ik kon nog een bijkomende optimalisatie doen door minder te variëren en selectiever te zijn.

4. TAKTIEK
Ik puzzel graag, doe dat op chesstempo, lichess en chess.com. Chesstempo heeft eindspelen en daar moet je niet de winnende combinatie spelen maar moet je uw eindspel winnen. In hoe minder zetten je wint, hoe meer je eindspel puzzel quotering verhoogt. Doe je er teveel zetten over zakt je quotering. Fine. Dit is al een pak realistischer dan een eindspel 8 à 10 zetten verder te converteren uit stand. Er zijn op mijn niveau zeker nog dingen die zich na 4 à 5 zetten uitwijzen of alsnog kunnen binnengehaald worden zonder dat je eerste initiele zet de juiste is. Er zijn einspelen waar je maar 1 unieke kans hebt of je hebt het verknoeid. Maar dat is meer eindspelen leren van een ander caliber of GM niveau. Er zijn 'meer onevenwichtige' eindspelen die op meerdere manieren naar rome voeren. Via de korte of de lange weg, of je komt er helemaal niet uit dat kan evengoed. Het is ook de engine die je van antwoordt dient. Hoeveel ply weet ik helaas niet. Dat zal zeker samenhangen met je eindspel puzzel rating. Soms zie je dat hij toch ook de mist ingaat.
Wat pure taktiek betreft gebeurt er eigenlijk alleen het volgende. In tijden dat ik meer puzzel, bijvoorbeeld in aanloop naar een drukkere interclub reeks of tornooi los ik tot wel 50 puzzels op per dag. Doch je wordt er puzzelmoe van ! Het is niet de eerste keer dat ik er 50 per dag doe gedurende 2 weken, en dan de dag voor en dag van de partij geen lust meer heb. En dat is een groter verlies dan op een lager debiet puzzelen in de aanloop ervan. Ik merk wel dat als ik een dagelijkse dosis van 5 à 10 puzzels per dag aanhoud dat ik tijdelijk op een hoger puzzel plateau schaal en een ietwat verhoogd niveau heb. Stop ik 1 week, dan is effekt al grotendeels zoek. Ook als ik teveel puzzels doe, treed luiheid op om te rekenen, en dan voer je die variant uit die 2nd best is en dus foutief. Je rekent snel, roept Eureka en dan is er een beter antwoord of is je antwoord partieel of verslik je u in de zetvolgorde wat niet geheel op het zelfde neerkomt of je speelt snel en op gevoel en sluit finaal uit met 200 punten verlies. Dat is ook niet wenselijk vlak voor een geplande partij ! Je zou denken dat je na duizenden , tienduizenden puzzels de laatste 15 jaar toch wel wat patronen kent en een en ander sneller oplost, maar helaas. Dus grosso modo los ik 3500 puzzels op per jaar. De zogenaamde patroonherkenning heeft niet gemaakt dat ik op mijn leeftijd een lineaire grafiek naar boven heb. Dus het oplossen van 10 puzzels per dag, kan bijdragen tot een korte vormpiek. Maar die taktische vormpiek is dan weer weg als je een week, 2 weken of een maand niet puzzelt. Het herkennen van patronen zit er wel ingebakken maar het eruithalen scheelt in funktie van uw trainingen. Ook als ik kijk naar niet opgeloste puzzels merk ik dat ik die in 7/10 gevallen had kunnen weten in andere omstandigheden, met een andere concentratie van het moment en dat er maar 3/10 zijn waar ik echt iets voorgeschoteld krijg dat ik vanuit patroonherkenning als iets ongekend of minder gekend bestempel. Je moet wel weten dat ik op chess.com aan 78% goed beantwoorde puzzels zit en laveer tussen de 2180 en 2376 punten rating. Het percentage bij lichess is lager. Eens ik daar voorbij de 2200 puzzelpunten kom  kan ik al op relatief lagere scores van 60% zitten. Dus deze puzzels hebben in weze meer inhoud , vergen meer calculatie en visualisatie en zijn iets leerzamer. Kortom : Luwe periodes zullen lagere scores geven en bij hogere intensiteit zullen we de hogere threshold bereiken (tenzij ik me overdoe).

Recommendatie ChatGPT : ChatGPT erkent dat een 1800+ wel een niveau heeft met een taktische basis en al heel wat patronen herkent maar is iets meer genuanceerder. De filter is grof, dus we kennen de dubbelschaak, aftrekschaak , vork, overbelasting van een stuk in de verdediging , mat ... e.d maar als het erop aankomt die dingen af te dwingen of te kombineren met andere taktische motieven zoals de combinatie van een vork dreiging of mat, of de dreiging van een vork aan de ene kant en een sterk veld waaruit mat in 3 voorspruit, of een dubbele aanval waarvan we het 2de stuk van de tegenstrever vooraf in die dubbele aanval sleuren (door een exchange of schaak), of een offer om op het sleutelveld te komen van een dubbele aanval, dan is het plots veel moelijker die dingen te spotten.

Ik heb een goed boek "Chess tactics from scratch" van Weteschnik Martin die veel dieper ingaat op dit soort tactics en het ganse op een veel hoger niveau tilt. Moeilijke kost en rekenen zonder de stukken over het bord  te bewegen en alles uitvoerig te visualiseren kan je tot een dik uur bezig houden op één stelling in al zijn geuren en kleuren en vertakkingen. Je neemt ook best notatieformulier bij de hand. Het zijn ook fragmenten uit een GM partij waarin zelfs GMs hun kans niet pakken. Sommigen zijn qua moeilijkheidgraad 1* , andere tot wel 4****. Je kan opperen , ik ga daar nooit de tijd voor hebben in de partij. Klopt. Maar je tilt je inzichten op een hoger niveau , je weet dat die dingen bestaan en je kan het hopelijk ook eens uit je mauwen schudden. Alleszins verhoog je op dat ogenblik je inzichten tov alles wat je tot dan al weet en vergaard hebt. Je verheft u boven de puzzels die je al bij al tegen 80% goed oplost. Dus het puzzelen zoals ik tot nogtoe deed op die 3 online platformen zijn gewoon training, die de vorm van de dag bepalen maar die gaan mijn niveau niet meer verhogen omdat de patronen die erin verwerkt zijn , ook grotendeels beheerst zijn. Neen je moet een niveau hoger trappen, je filter moet minder grof worden en je moet dingen beginnen te spotten die niet aan de surface liggen , bij spelers op je huidig niveau dan toch om alzo het verschil maken. Hoe lang dat je daar nog in moet baggeren om daar overuit te stijgen is een andere vraag. Toch houdt ChatGPT het erop dat Taktiek niet mijn grootste zorg is op basis van mijn antwoorden. Dus hier is niet veel terreinwinst te behalen op de korte termijn. En om eerlijk te zijn, gezien mijn hoog trainingehalte hierin voel ik ook zelf aan dat nog meer doen geen winst gaat opleveren, t.t.z. met de puzzels die voorhanden zijn op die 3 online sites.


5. EINDSPELEN
Het enige wat ik erover kan vertellen is , dat ik elementaire matvoeringen kan en pioneinspelen tot en met 7 pieces en torenenspelen met 5 pieces nog enigermate goed kan afhandelen. Het begrip koningsopossitie is onder controle, ook de diagonale variant ervan en ook het begrip verste vrijpion en het spatieren van 2 pionnen in lijnen tegenover een vijandelijke koning. Ook de korste weg naar promotie, soms door een pion te offeren teneinde een ander vrijgeleide te geven zijn gekend. Maar het kan altijd beter. Er zijn zeker boeken/boekjes die je de "low picking fruit endgames" kunnen bijbrengen.

 
Recommendatie ChatGPT : Hier is de grootste terreinwinst te behalen. Zeker met de tijdschema's die almaar naar onder worden herzien komt het erop aan dat je minder moet visualiseren en rekenen in de eindspelen en meer techniek en beginselen moet bezitten om eindeloze varianten af te kappen. Het is niet het favoriet onderdeel van menig schaker maar laten we wel wezen halve of ganse punten kunnen bijkomend binnengehaald worden. Wel is het zo dat in mijn partijen het % eindspelen niet erg hoog is. Dat % is aanzienlijk hoger hoe hoger het niveau als je mij vraagt. hoe meer partijen je speelt, bijvoorbeeld 40 op jaarbasis , kan je misschien 1 à 1.5 punt extra opleveren , wat neerkomt op 20 à 30 elo op jaarbasis.
Ik heb een boekje "Chess Endgame Training" van Bernd Rosen. Met oefeningen ! Ja dat werd voor 30% behandeld, en dat zou voor de volle 100% moeten afgehandeld worden. Dit wordt mijn prioriteit 1 van het komende jaar ! Dit gecombineerd met Chess tactics from Scratch.


6. STRATEGIE

De Strategie is voor mij de fase waarin je naar de dynamiek kijkt uit je opening. Waar liggen mijn kansen, waar zitten die van de tegenstrever. Wie occupeert wat, wie kan zorgen voor een pawn break en welke stellingsvoordelen heeft men of kan men puren. Gekende aspekten zijn, ruimtevoordeel, centrum initiatief, flankaanval, halfopen lijn, sterk veld, koning in het midden, combinaties, minderheidsaanval , koningsaanval, initiatief, achtergebleven pion, geisoleerde pion, vrijpion etc ... Omdat bij mij veel bepaald wordt door de specifieke variant van opening X die op het bord komt, komt het erop aan, dit grondiger te bestuderen en de uiterlijke strategische componenten in die opening te onderkennen en als de rode draad te zien , en alzo voor elke variant beter het verloop te kunnen voorspellen. Dus eigenlijk ook hier , niet te breed gaan en meer repetitieve en beproefde strategische thema's aanroeren. Is dat leuk voor iemand die van variatie houdt ? Zeker niet. Je beperkt u tot die thema's relevant tot je opening/varianten daarbinnen. Maar het verhoogt wel je inzichten in die partij , verlaagt het tijdsverbruik en geeft je meer comfort in het algemeen. Dat werkt ook stress reducerend wat in mijn geval ook een factor is. Maar ik vrees dat bij mij dit al gauw gaat vervelen.

 
Recommendatie ChatGPT : bestudeer GM partijen overeenkomstig je repertoire (opening en bijhorende varianten) en doe ideeen op hoe IMs/GMs daarmee trachten uit de verf te komen. Dat deed ik al o.a. in het Siciliaans. Zo had ik voor mijne flavour zeker wel 20 à 50 partijen per variant bekeken uit publieke pgns die me op ideeen brachten. Ook Michael Tal is een inspiratie in de Benoni voor me. Het is niet zo dat de zettenreeks fixed zetten zijn of zomaar onderling verwisselbaar zoals in andere eenvoudigere openingen die in rustiger vaarwater zitten, en dat transposities an sich belangrijk zijn op mijn niveau, maar eerder dat ik weet wat mijn doelstellingen zijn en die van de tegenstrever en ik de zetten uitkies ( de mijne of die van de tegenstrever) relatief aan het stramien van die partij en dat ik me daar op focus. Teveel zijvarianten en op alles een antwoord vinden is niet aan de orde. Meer een compas waarnaartoe die partij of variant u brengt is van belang. Nogmaals voor een 1800 + scoor ik hier niet zo slecht op, want strategie is altijd al mijn voorliefde geweest, en dat heb ik geerfd van wijlen Max Euwe en zijn rode reeks boeken over het middenspel. Niet dat ik niet in de mist ga, maar hiervoor schaak ik in feite. Om de lijnen zo goed als mogelijk uit te tekenen en met hun  strategische doelen te werken en het wikken en wegen van alternatieven. Dit is voor mij is meer werken met wetmatigheden dan de pure taktiek dat eerder een exacte afwikkeling is van een partij.

 
Zeker in het Siciliaans heb ik een nieuwe diepte ondekt en het is goed te weten dat ik daar wel doortastend te werk ga. Althans in de fase uit de opening en de eerste stappen in het middenspel.

Nadeel : Het is een breed opgezet husarenstuk en kost energie en tijd. Maar mits slinken van het repertoire, moet dat wel vlotten. Het is niet iets wat je op 1 seizoen klaart maar op 5 jaar kan je wel structurele vooruitgang boeken.

Het is ook een never ending story tegelijk en wellicht is het leven te kort om voor deze pure art concepten all round te gaan. Ik denk dat ik zoals de Farao's echt wel een schaakbord en een schaabibliotheek mee naar het hiernamaals moet meenemen om het in zijn full exploot te kunnen beleven :-)

 Anderzijds heb ik geleerd uit de verhalen van wijlen Vlastimil Hort, dat ook voor hem er nog veel domeinen waren in ontginning of under construction. Ook hij had wel tegenstrevers die hem uit zijn comfortzone brachten en dingen die hij ontweek of minder beheerste. Dus zelfs voor een oud nummer 6 van de wereld, is een en ander onhaalbaar gebleven.

Kortom een van mijn probleem gebieden nu. ChatGPT geeft aan dat mijn repertoire te breed is voor mijn speelniveau. Hij vroeg me uit en ik loste zelf dat ik soms wel een lijn goed speel maar soms ook niet het juiste plan trigger of het plan van de tegenstrever niet detecteer. Ik heb mijn repertoire al versmald en zal nog verder moeten afslanken.

zaterdag 4 oktober 2025

KBSB ledenaantal evolutie

Aan de hand van de gegevens van de ELO fiche heb ik volgende grafieken gegenereerd voor de jaren 01/2010,01/2015,01/2018,01/2020,01/2021,01/2022,01/2023,01/2024,01/2025,10/2025 Het kadert de evolutie in de verschilende spelerpools en in de tijd. Grafiek 1 : De evolutie van het totaal aantal spelers (absoluut)
















We zien zeer duidelijk dat in de grote Corona Lockdowns tussen 03/2020 tem 12/2021, het ledenaantal (lees KBSB aangeslotenen) een flinke duik maakte. Toen dacht men nog dat sommigen de weg naar het schaken erna, wellicht niet meer terug zouden bewandelen. Maar de lockdown , of langdurige 'blijf in uw kot' opdracht had tot gevolg dat men meer online bezigheidstherapie zocht en die vond men in het online schaken. Men zag meteen bij de versoepelingen dat we a.h.w. smeekten om terug onze hobby te kunnen beleven en dat heel wat nieuwe mensen zich aanboden om over the board te schaken. Dus na wat bescheiden en minder bescheiden versoepelingen was het hek van de dam ! De schaaksport was niet alleen ontdaan van zijn gedoemd einde maar zat eensklaps weer in de lift ! We merken wel dat de groei recentelijk is afgevlakt en naar een status quo zelfs afname is overgegaan. De laatste grafiek is van 10/2025 in tegenstelling tot de andere meetpunten die allen van januari zijn. Dat is omdat het jaar nog niet uit is en ik toch enig beeld wou hebben van dit jaar, weliswaar wat vervormd. De dip is er maar omdat er nog 3 maanden te gaan zijn kunnen er zich nog leden aansluiten. Een hoge vaart zal dat niet meer maken maar mogelijk zal de piek van 5739 leden op 01/2025 tegenover 5270 op 10/2025 niet meer gehaald worden aangezien de competities reeds aan de gang zijn en de ploegopstellingen verstuurd. Dus zitten we mijn inziens met een eerste Post-Corona dip

Grafiek 2 : Het procentueel aandeel van 2200+ en 2000-2199 gekwoteerde spelers











We zien hier dat de 2200+/2000+ spelers procentueel verminderen t.o.v van het totaal leden aantal. Met uitzondering van de Corona jaren. Hoe komt dat ? In tijden van Cortona zullen de betere spelers nog wel hun lidgeld betalen maar zijn het de meer nog los gekoppelde , of uitgerangeerde en doorgaans lager gekwoteerde spelers die hun lidmaatschap gestaakt hebben. Daardoor stijgt het aandeel van de sterkere spelers tijdelijk. De Trend in beide groepen is nagenoeg dezelfde. 

 Tabel 1 : Absolute aantallen 2000-2199 en 2200+ spelers





2000-2199 Pool In absolute cijfers zijn de Corona jaren duidelijk een dip. Erna is er in absolute cijfers sprake van een zeer bescheiden groei, maar procentueel is die groei kleiner dan de toename in NIET geklasseerden waardoor hun procentueel aandeel blijft afnemen. Later meer over de enorme groei van nieuwe spelers in het circuit. 

Grafiek 3 : Het % aandeel van 1400-1599, 1600-1799 en 1800-1999 gekwoteerde spelers









Deze groepen waren op 04/2024 onderhevig aan het optrekken van ELOs. Zo kregen 1000 elo spelers 1400 elo , 1200 spelers 1520 elo, 1400 spelers 1640 elo , 1500 spelers 1700 elo etc... 
Zulks had tot gevolg dat in al deze groepen er meer spelers zijn dan ervoor. Zie het als een piramide in laagjes waarbij een groter aantal spelers van een lagere talrijkere laag, nu een hogere rating innemen. Vandaar ook de stijle toename. 

 Tabel 2 : De 1400-1599, 1600-1799, 1800-1999 spelerpools in absolute getallen







In absolute getallen is het duidelijk dat er een forse toename was, in de 1600-1799 range nog het meest van al ! 

 Grafiek 4 : De Pool van de Niet Geklasseerden (NC)













We merken dat er altijd sprake is geweest van groei , preCorona en een dip tijdens. Zoals ik al aangaf, werden lidmaatschappen in deze relatief omvangrijke groep verhoudingsgewijs het meest gestaakt. Na de Corona zien we de stijlere groei, maar na de piek in 01/2023 zien we een kentering. De groei van nieuw leden is eerst in absolute cijfers aan het afkalven. 

 Tabel 3 : De grote Pool van 1600-1799 t.o.v. de omvangrijkste groep van de niet geklasseerden






Tabel 4 : De Absolute Cijfers van spelers met het elo minimum en hun % aandeel





Op te merken valt dat er nog maar pas een minimum elo van 1150 was ingevoerd en dit ondermeer van toepassing was op het 01/2024 meetpunt. Daarvoor was er geen minimum elo en dat resulteerde ertoe dat er toen nog spelers waren van 700/800/900 elo e.d. Op de andere 2 meetpunten erna, werd het minimum bij de KBSB opgetrokken tot 1400 ELO. Op te merken valt dat 5.4% er niet in slaagt 1400 ELO of meer te behalen en de minimul ELO krijgt toegewezen. Op de merken valt dat de Fide een andere regels toepast. Het je geen 1400 meer, dan wordt je tijdelijk terug niet geklasseerd, echter uw rating onder de 1400 is er nog wel, maar deze telt niet meer voor je tegenstrevers en verschijnt ook niet meer. Nogmaals uw lager dan 1400 rating wordt bijgehouden en is nog steeds. Dus je zal al de min 1400 elos dienen op te halen eer je terug een rating van 1400 of meer krijgt.

 Tabel 5 : De Min 18 jarigen representatie
   







Grafiek 5 : Het % aandeel van de -18 jarigen in de tijd













We zien duidelijk dat het aandeel van -18 jarigen in het totaal aantal schakers en in de tijd almaar is toegenomen. Van 5% in 2015 tot een piek van 34% sinds halfweg 2023. Zulks impliceert dat kinderen en pubers meer dan 1/3de van het totaal aantal schakers uitmaakten op een gegeven ogenblik. Dan nog zijn er nog veel die geen volwaardig lid zijn bij de bond en a.h.w. in de kweekkast zitten van de clubs. Vele kinderen zijn enkel aan de clubs of academies of allerhande verbonden maar niet noodzakelijk aan de bond. Dus pure recreanten. Er is dus een enorme verjonging gaande en het hoeft ook niet te verbazen dat ook een aanzienlijk deel van de wedstrijden die georganiseerd wordt zich op deze specifieke groep toespits. 

Deze toeloop in de tijd van jonge mensen gecombineerd met een veelheid aan schaakdata op het internet maken dat het schaak 'ELO landschap' grote wijzigingen heeft doorgemaakt. Het begrip ELO deflatie ontstond en was dan ook de reden waarom de Fide de ELOs liet herberekenen opdat we zouden uitkomen op de ELOs nog voor die deflatie. 

Een en ander was gebaseerd op almaar toenemende statistische resultaten van 1500 elo spelers die in de tijd meer en meer partijen wonnen van 2100 spelers
Statistische gesproken hebben spelers met 358 elo verschil 0% kans op resultaat , wat zeker het geval is bij spelers met maar liefst 600 elo verschil. Echter men stelde vast dat al halfweg het eerste decenium in de nieuwe eeuw sprake was van hogere winstkansen in die 1500 tegen 2100 groep matchen en zelfs de 2 cijfers topte in %. op het einde van de rit voor de aanpassing op 1/4/2024.

Dat was een teken aan de wand en de aanzet geweest om de ELOs te herwaarderen en de verschillen tussen de schakers te verkleinen tot iets wat statistisch gesproken 'zinvoller' was. Echter de eerste signalen tonen aan dat de deflatie de maatregelen terug aan het teniet doen is en uiteraard werd de deflatie geen halt toegeroepen.

Conclusie : 
De schaaksport heeft mooi 'meegesurft' op de opkomst van de Corona, maar de eerste tekenen zijn dat de achteruitgang is ingetreden. Het momentum is voorbij en we moeten ons nu echt bijkomend gaan bekommeren om die jonge mensen te behouden zonder dat we evenwel de werving staken . Toch is  meer realisme  op zijn plaats, we zullen almaar minder mensen die effortless out of the blue aan onze poorten aankloppen tegenkomen. We zullen zeker ook zelf initiatieven moeten nemen en onze aanwezigheid uit de verf doen. In deze is zo een blog een medium om mensen de weg naar onze club te wijzen.

 Blogger S.T.

maandag 29 september 2025

De herfst in het schaakleven : De tijdnood en de paniek, het efficientie verlies en de collapse


Deze partij die strategisch heel goed werd opgebouwd, weliswaar mede door bescheiden doelstellingen van de tegenstrever in de prille aanvangsfase, laat zien dat tijdnood een grote impakt heeft op je calculatievermogen op dat ogenblik. Het is onlosmakelijk met je stressafweer vermogen verbonden. Ik geraak hier in paniek modus en dat verstikt a.h.w. je calculatievermogen en resulteert uiteindelijk in complete "schaakblindheid". Je ziet dan het vanzelfsprekende zelfs niet meer omdat een blokkade is ingetreden. Meestal koom j in tijdnood in de zet 25 tot 40 zone en ben je in zulke gevallen toch al geruim 3 à 3.5 uur geconcentreerd bezig.
De tijd was laag in deze partij akkoord , maar als je een relatief goed puzzelaar bent (zo beschouw ik mezelf) en je moment weet uit te kiezen , hoeft de partij ook geen 20 zetten meer te duren, maar kan het plots snel gaan. Een mat in 6, of een figuur winnen breekt de spirit van je tegenstrever en had zeker de zaken erna vereenvoudigd. In tegenstelling tot de partj in de blog hiervoor, schakelde ik over op het intuitieve en werden vele calculaties niet meer aangevat of breed genoeg opgezet. Je was bezig met de stress te bezweren en denkt niet meer helder genoeg op dat ogenblik. Er is dan sprake van efficientie verlies. Af en toe las je dan een quick move in puur om door de tijdsmuur te geraken maar daarmee zie je het ganse geleidelijk uit je vingers glippen en wordt je koud afgezet omdat de partij na de 40ste zet niet meer lonend is ! Het kan in sommige gevallen beter zijn die taktic te zoeken en de zaak ter plekke te regelen !
Het is een lastige , heftige balansoefening, laat dit duidelijk zijn. Moet je in een excellente stelling juist nog meer tijd steken, wetende dat je al laag zit in tijd ? Je moet op zijn minst een neus hebben voor winst, eentje die bloed ruikt en je moet stressresilient zijn. Sommigen kunnen heel efficient overweg met 30s en zijn juist rads op het moment dat ze weinig tijd hebben. Voor die spelers zijn de increment formules een zegen ! Jeroen Cillen is zo iemand bij wie de focus op dat moment maximaal is. Ik heb al de meest spectaculaire partijen van hem gezien. Zo immens creatief en oh zo lastig voor zijn tegenstrevers die compleet uit hun comfortzone worden gespeeld. Ik herinner me zijn partij in Mol laatste ronde nationaal vorig jaar nog levendig. Mindblowing was het! Bravo aan hem. Misschien moet ik hem daarover eens aanspreken en in detail treden.
[Event "NIC R1 Eisden 3 - ML 3"] [Site "?"] [Date "2025.09.28"] [Round "1"] [White "Timmermans, Stefan"] [Black "Schols, Geri"] [Result "1/2-1/2"] [ECO "A10"] [WhiteElo "1831"] [BlackElo "1714"] [Annotator "Doe,John"] [PlyCount "61"] 1. c4 g6 {Een KiD player} 2. g3 Bg7 3. Bg2 d6 4. Nc3 {We gaan voor de Botwinnik, of het nu dat wordt to the full extend of niet ?} Nd7 {Laps, een afwijking , die in een eerdere partij vorig jaar al tot een vlakke pseudo Botvinnik partij leide met slechts 1 kansje in de ganse partij om beter te komen staan. Geen wonder dat ik die verzuimde en strande in remise.} (4... e5 5. e4 Nc6 6. Nge2 {is de "pure" Botvinnik uitgangstelling. Een andere zetvolgorde 1 c4 e5 2. g3 Pc6 3.Lg2 g6 4.Pc3 Lg7 5.e4 d6 al zijn er talloze transposities}) 5. e4 {Ik hou in deze game nog vast aan deze "pseudo" Botvinnik speelwijze omdat ik ook "pseudo" varianten wil leren spelen. Uiteraard kan je met 5.d4 zonder meer voor de KID gaan en ik heb het ook voor de eeuwwisseling steevast gespeeld maar mijn smaak daarin is veranderd. Na enig opzoek werk van de KiD en die vreemd ogende Pd7 , blijkt dat dit wel gespeeld maar zeker niet de poplairste speelwijze is. Als ik de evaluaties v/d chess engine erop na houd zit je met wit in de +0.5 en +0.75 schemerzone als je het goed speelt. Dat is behoorlijk goed en meer dan je elders in de KiD te verwerken krijgt. Alleszins beter dan de +0.28 0.43 schemerzone van in het Engels (Botvinnik style) te blijven ! GMs spelen hier geen 5.e4 meer (hooguit FM/IMs ) doch eerder 2100/2200 spelers. Dus GMs kennen het betere pad wat nog niet wil zeggen dat 5.e4 op ons niveau niet speelbaar is, het gaat nog een heel eind mee dus.} (5. Nf3 e5 6. O-O $14 {Is nog Engels vaarwater De twee beste zetten 6. ... Pe7 +0.4 6. ... Pgf6 +0.71} Ne7 (6... Ngf6 {Iets minder goed omdat je in de KiD ooit f5 wil spelen natuurlijk} 7. d4 O-O) 7. d4 O-O $14) (5. d4 {De KiD} e5 6. Nf3 $14 {+0.36 met als beste tegenzetten 6. ... Pe7 en +0.48 6. ...Pgf6}) 5... e6 $6 {Passief maar na de partij vertelde hij mij dat hij mijn Botvinnik eruit wou halen omdat hij het zelf speelt, ofschoon hij naar eigen zeggen een clubgenoot had die hem deze speelwijze had voorgeslaan. Ik heb daar niet veel van gemerkt moet ik zeggen want hij ging aanvankelijk dieper in de tijd dan ik. We zijn compleet uit theorie en zo kan je alles spelen zo je wil. Eerder had ik zo al een partij tegen Sijben Len van Westerlo die idem stramien volgde. En inderdaad, Pd5 is nu geen optie meer later. Alleen heeft hij nu een passieve stelling.} 6. Nge2 (6. d4 {Voor alle duidelijkheid ik kan hier meermaals in een soort van Koningsindisch overgaan met d4, wat de computer ook altijd aanbeveelt +0.6 +1 vanuit deze zwarte stand (suboptimale opstelling)}) 6... Ne7 7. O-O (7. d4 {De KiD, weliswaar de fianchetto variant.} O-O 8. Bg5) 7... h6 $16 {Nog een tempo weg na de 2 bescheiden pionzetten en bescheiden paardzetten. De engine geeft hier al +1.14 voor wit} (7... O-O) 8. Rb1 c6 (8... d5 {De engine adviseert} 9. cxd5 exd5 10. Nxd5 Nxd5 11. exd5 O-O $16) 9. b4 {Niet het beste plan, courant in het engels met het fianchetto maar NIET in de Botvinnik omdat e4 in de weg staat.} (9. d4 $16) (9. b3 $16) 9... e5 (9... O-O $14) 10. d3 g5 $6 {Diagram # Hieraan zag ik, dat Geri hier alleszins de theorie niet meer kent en op eigen houtje overschakelt. Ik vond dit nog enigermate goed in de partij maar de engine laat zien dat zijn steling al in het rood staat. 11.f4 (+1.67 aub !) Ik wist wel dat dit een optie was, hoe goed kon ik niet assessen, maar mijn ontwikkeling was nog niet af en de kans zou ook niet gaan lopen. Met een betere voorbereiding zou ik er meer uit puren ... dat was het idee. Echter Geri wist maaral te goed dat de focus van wit hier op f4 (en d4) ligt.} (10... Nf6 $16 {of 0-0. Maar wit staat royaal goed rond de +1}) 11. Be3 {Wit heeft nog 65 minuten + increment In de Botvinnik is die zet courant, om o.a. Pd4 af te houden, echter hier is daarvan geen sprake. Ook liefst geen Pg4 opties voor zwart, wat niet het geval is. De dame gaat naar d2 en zet mee druk op de c1-h6 diagonaal. All good zou je zeggen.} (11. f4 $1 exf4 12. gxf4 gxf4 13. d4 $1 $18 ) 11... Ng6 {Zwart heeft nog 58 minuten Probeert tegengas te geven door f4 nog extra te vergrendelen of alleszins het paard mee in de ruilen te betrekken of nar e5 de manoevreren en zijn lopers te bevrijden, moest f4 dan toch doorgaan.} (11... Nf6 12. h3 $16) 12. Qd2 Nf6 $16 {Nu zou Pg4 zo maar kunnen, een van de zetten waarvoor je moet uitkijken na Le3 en al zeker met Dd2 erachter.} 13. f3 $14 {De engine houdt niet van deze consoliderende zet, die vooral Lg4 en Pg4 aan banden legt. Hij blijft doordrammen op d4 of b5 Als het echt moet dan nog eerder h3 dan mijn f3. Ik begrijp niet goed waarom f3 door de engine niet wordt gesmaakt ? Het is afdoende tegen g4 en opent mijn f-lijn half als g4 zou komen door te ruilen of laten ruilen. Wat is er dan goed aan h3 (t.o.v. f3) ??? Ik vraag het me af.} Be6 {Voorkomt d4 , wat ipv 13. f3 mogelijk was geweest maar c4 zou ook een zet eerder fragielgeweest zijn.} 14. b5 $14 {Deze zet dwingt niets af, maar ik was beducht op Dd7 en 0-0-0 en van leer trekken op de koningsvleugel met al die stukken en pionnen aldaar. Dus moest ik wat oproer pr organiseren om het idee van lange rochade geen kans te gunnen.} c5 $6 {In de naanalyse bleek voor Geri dat laten slaan , voor hem sowieso beter was (hij dacht in de partij van niet). Het inschuiven was te verleidelijk en om eerlijk te zijn hoopte ik daar op want nu geeft hij het veld d5 af, en kan ik mijn onbruikbaar paard erin gooien. Het zou weliswaar geslaan worden maar Lg7 zou definitief levend begraven worden !} (14... O-O $14 {Met minimaal voordeel voor zwart}) 15. Nd5 {Diagram #} (15. Rb2) 15... Nxd5 { Hij bedacht dat jij ook een paard had dat in de wegstond en ruilde graag. Groot twijfel moment, hoe sla ik terug ? Na exd5 heb ik later Pc3 , Pe4 doch er is f5 voor zwart. Zwart kan ook Lf5 na exd5 omdat e4 er niet meer is} 16. cxd5 {De engine pleit ook voor een verschil van +0.2 voor cxd5} Bd7 {Nu is d6 ongedekt maar Lc8 is nog minder goed} 17. f4 {Na veel beraadslagen (had erna nog 42 minuten) leek deze moeilijke zet mijn enige optie op winst. D4 is geen optie meer en met a4 e.d. ben ik heel heel ver van huis. Geri vond mijn zet niet goed. Omdat ik hem ook mee in het spel breng. Dit soort dilemma's moet je juit doorprikken. Eenrichtingsschaak is zelfzaam als j die illusie hebt. Het mag je niet weerhouden om met open vizier te proberen, zolang het maar niet geforceerd is ! Dat besef ik De vraag die je u dient te stellen : zijn mijn stukken aktiever dan de zijne nadien ? Daar draait het hem om natuurlijk. En met de zaken eenvoudig voor je tegenstrever te houden ga ik het verschil niet kunnen maken. Ik blijf erbij het MOET. Natuurlijk gaat mijn tegenstrever mee profiteren van het openen van de stelling maar anders geraak ik nooit door zijn pantser ! De Computer had enkel Kh1 ingelast alvorens ... zoals de partij laat zien kan ik daar inkomen (achteraf gesproken).} (17. Kh1 {Veiliger alvorens f4 te spelen} b6 18. f4 $14) 17... gxf4 {Me dunkt dat dit de principiele zet is} 18. gxf4 Qc8 {Hier had Geri dan weer veel tijd gespendeerd, had nog 35 minuten over. Er zijn veel opties exf4, Ph4 , Dh4 en dit} (18... Nh4 19. f5 Nxg2 20. Kxg2 Qh4 21. Rf3 $14 {Met zijn 2 opers die tegen mijn of zijn muur aankijken sta ik beter.}) (18... exf4 19. Nxf4 Ne5 20. Nh5 Rg8 {Dit was mijn plan, calculatie er kon nog geschieden} 21. Nxg7+ Rxg7 22. Bxh6 Rg6 23. Bf4 Qh4 $14) (18... Bg4 $1 {Was ongetwijfeld het beste voor hem.} 19. f5 Bxe2 20. Qxe2 (20. fxg6 Bxf1 21. gxf7+ Kxf7 22. Rxf1+ $11 Ke8 23. Qe2 $15 {of Lh3 en ofschoon je kwaliteit achter staat, doet Ta8 niet mee kan je alleszins tijdelijk mee.} Qh4 24. Bf2 Qg5 25. Kh1) 20... Nf8 (20... Nf4 21. Qd2 $11 (21. Bxf4 $2 exf4 22. Rxf4 Be5 23. Rf3 Qf6 24. a4 Rg8 $17 {En zwart heeft compensatie.} 25. Kh1 O-O-O $17)) 21. a4 Bf6 $14) 19. f5 $18 {Beste zet, sluit Lg7 definitief op en ook Ld7 is ingesloten. Nog 37 minuten.} Nh4 {Diagram # De enige zet} (19... Nf8 $4 20. f6) (19... Nf4 20. Bxf4 exf4 21. f6 Bxf6 22. Qxf4 $18) (19... Ne7 $4 20. f6) 20. Ng3 (20. Bh3 {Niet eens gezien. De beste zet !}) 20... Nxg2 {Geri vond het vreemd dat ik die loper liet slaan, maar het een slechte die nooit meer een rol van betekenis ging spelen.} 21. Qxg2 { Twijfelmoment 2. Met de Dame of Koning terugslaan ? De Dame komt daar op een lijn te staan met de koning en ooit krijg ik af te rekenen met Tg8. Het witte paard moet vrij zijn en zo snel als mogelijk naar h5 ! Toen ik speelde had ik nog slechts 32 minuten , dus zo goed als 2/3 de vd tijd weg voor de helft +1 vd 40 zetten regel. En nu moet de taktiek het verschil gaan maken ! Achteraf gesproken nooit gedacht dat ik zulke wilde combinaties op het bord ging krijgen toen ik aan de klus begon !!!} (21. Kxg2 Qd8 22. Nh5 Rg8 {Ook voor de engine lastig precies , als hij dit voorslaat}) 21... Qd8 $16 {Diagram # De beste zet !} 22. Nh5 $2 {Mist de quick win. Hoe simpel kon het zijn. Bij de eerste dreging al ! Probleem was dat ik al heel lang op Ph5 gefixeerd was en de rest niet meer bekeek.} (22. f6 $1 Bxf6 (22... Bf8 23. Nh5 $18) 23. Qf2 $1 $18 {dit wint}) 22... Bf6 {Zwart heeft hier nog 25 minuten. Deze zet is de enige om in leven te blijven/ Beoogt Lg5 en daar is niets tegen te beginnen in this stage. Kans voor mij echt wel even uit zicht.} 23. Rf3 {Nu met nog maar 20" op de klok en 17 zetten te gaan met 30s increment erbovenop. De zet geoogt naar g3 te gaan. Ik schatte in dat hij Ke7 zou willen spelen en dat de g-lijn dan echt wel van hem zou gaan worden. Vandaar deze uitval. Voorlopig kon ik de g-lijn claimen, aan hem om die te neutraliseren.} (23. Kh1 Qe7 {Veld ruimen voor de lange rochade} 24. Nxf6+ Qxf6 25. Rf3 $16) 23... Ke7 $4 { Diagram # Snel gespeeld, en dit is mijn ultieme kans Een blunder} 24. Rg3 $2 { +3.07 Nog 18 min De zet is een gemiste kans maar de vogel is nog niet vliegen ook weer niet.} (24. Nxf6 $1 Kxf6 25. Bf2 {En ik win de kwaliteit} Rg8 26. Bh4+ Rg5 27. Rg3 Qg8 $18) 24... a6 $4 {Diagram #} (24... Qf8 $18 25. b6) 25. Nxf6 Kxf6 26. Qh3 {Diagram # Met de tekstzet +13.53 Dus nog altijd winnend voor me. Er dreigt mat via h4 Nog 13 Min 05 Sek op de klok en dit ging zijn tol eisen ... ik zou nog een paar keer iets langer nadenken en dan is het vatje leeg.} (26. Rg6+ $3 {Een Mat in 6 notabene ! Fraai maar geen spek voor mijn bek. Mat in 6 OK.} fxg6 (26... Ke7 27. f6+ Kf8 28. Bxh6+ Ke8 29. Rg8+ Rxg8 30. Qxg8#) 27. Qxg6+ Ke7 28. f6+ Kf8 29. Qg7+ Ke8 30. f7+ Ke7 31. f8=Q#) 26... Ke7 27. Bxh6 $4 {Nog steeds + 3.40 maar de kill is er nog lang niet} (27. f6+ Ke8 (27... Kxf6 $4 28. Qh4#) 28. Qxh6 $3 {Met die pion f6 speer kan Ke7 niet meer !!! Dus moet de onderste lijn van zwart altijd gedekt blijven. Geef me 3 5 minuten en ik vind die zet. Maar ik moest het allemaal heel selectief afhandelen met de tijd die er nog reste...} Rxh6 $4 (28... Rf8 29. Qxf8+ Kxf8 30. Bh6+ Ke8 31. Rg8#) 29. Rg8#) 27... Bxb5 {+5.67 Nog 7min45} (27... Ke8) 28. f6+ {Nu wel omdat de Koning ondanks Lxb5 niet naar d7 kon vluchten wegens mijn dame op h3.} Ke8 (28... Kxf6 29. Qh4#) 29. Qf5 $2 {Nu nog +2.5 Was bedoeld om f6 te dekken. Bekijk het Alternatief 29. Dg4 !!!} (29. Qg4 $1 {Win dan toch tenminste de kwaliteit} Qxf6 30. Bg7 $1 Qh4 31. Bxh8 Qxh8 $18) 29... Qd7 {Diagram # Hij wil niet happen. Zijn koning kan nu op wandel naar d8/c7 of watdacht je van 0-0-0 en uit met de zaak dacht ik.} (29... Bd7 { Daar hoopte ik op, de koning kan dan wederom niet vluchten, ok hij valt de dame aan maar die kon dan naar g5, dekt f6 en heeft opties op g7.} 30. Qg5) 30. Qg5 $2 {Nog 3 Min 59 Mis nog maar eens een kans, moeten al 4 joekels van kansen geweest zijn ondertussen.} (30. Qh7 $3 {Weer zo een buiten het denkkader oplossing !!!! Game over !}) 30... Kd8 $16 {Voordeel geslonken naar +1.13} 31. Qd2 $11 {Diagram # Remise voorstel met nog 2min52 op de klok. De tegenstrever had nog 18 minuten, bekeek het 6 minuten, en nam het voorstel aan. Ik had er spijt van maar de stand is compleet gelijk, alle kansen zijn als sneeuw voor de zon gesmolten. Dit zou een ware klus gaan worden om binnen te halen uit deze stand en ik was echt in alle staten dat ik dit liet glippen en moest nog 9 zetten in blitz tempo spelen. Alle energie was weg, stress primeerde, neen dit had zelfs nog nefast kunnen zijn zoals Johan Kocur aangaf. Hoe erg het ook is hier de partij te staken. Ik zat er door en had er geen zin meer in.} (31. h4 $16 {om na Lg7 , Th3 eruit te halen. Spitsvondig}) 1/2-1/2

zaterdag 20 september 2025

De herfst in het schaakleven : De ervaring en de momenten van focus en calculatie in de partij Stefan T - Ruben A (2)


Deze partij vond ik zodanig goed om een antwoord te formuleren of ik een intuitieve speler ben of eerder een calculatie technische persoon ben.
Het zit zo, dat ik vroeger zeker als jongeling, voor de absolute 100% zekerheid trachte te gaan. Als je jong bent denk je dat je mits de nodige inspanningen controle kan verwerven als je maar goed genoeg je best doet, enfin zo zat ik nu eenmaal in mekaar. Maar niets is minder waar. Het spel is uitgbreid en die absolute perfectie is er niet. Absolute zekerheid in het leven bestaat ook niet. Het leven is geen wiskunde, ook al beschouw ik me als een absoluut wiskundig persoon. Niet alleen op schaakvlak maar ook eens je in een werkomgeving opereert leer je te leven met onzekerheden en leer je risiko's af te wegen. Dat proces verliep niet van een leien dakje en is een der grootste confrontaties geweest op de unief en op mijn eerste orientatie op de nogal confronterende arbeidsmarkt ndien. Ook in het schaken was het niet altijd loon naar werken en erd ik soms met beide voetjes terug afgezet. Een aanbod had ik echter nooit mogen weigeren en dat was niet op het aanbod van Crelel ingaan om in hun eerste team met enkel jeugd aan te treden.
Ik heb in deze partij best wel kloek gespeeld en heb een figuur laten instaan voor dreigingen ! En ik heb het aangedurfd en zo breed mogelijk zitten uitrekenen ook al realiseer ik me goed dat ik niet alles heb berekend (of toch niet de beste oplossingen). Als je voelt dat je in 80% van de varianten, en er waren er wel wat, aan het laangste eind trekt ben je minder bang van voor die andere 20%.Ik zie daarin dat mijn spel en stelling er echt klaar voor was. Zodra er sprake is van een evenwichtsstoornis ook al is die pril moet je instappen en je kans grijpen en niet op je baseline blijven staan.
Er zijn zeker in de partij betere zetten te bedenken geweest en ook in het slot kon alles efficienter , doch ik ben blij dat ik het momentum zag en nam. Dat ik niet het maximale eruit putte had ermee te maken dat de buit al binnen is. Sommigen zullen dat gebrek aan discipline vinden maar de energielevels van weleer heb ik in de herft van mijn schaakleven niet meer. Dan moet je doseren. Dus de partij buigt op veel calculaties in een momentopname en voor de rest speelde ik op mijn schaakervaringsgevoel. Dus ik heb geswitched tussen beide "modi operandi". Niet de ganse partij maar op het cruciale moment slaat de balans over op het calculatietechnische en minder intuitieve. Het is niet zo dat je in een partij uitgesproken de ene modus of de andere hanteert , want eenieder herbergt beide aspecten in zich. Zo ook hier dus.
[Event "PIC R1 St2-Tong1"] [Site "?"] [Date "2025.09.19"] [Round "1"] [White "Ausloos, Ruben"] [Black "Timmermans, Stefan"] [Result "0-1"] [ECO "B22"] [WhiteElo "1629/1747"] [BlackElo "1831/1853"] [Annotator "Doe,John"] [PlyCount "96"] 1. e4 c5 2. Nf3 e6 3. c3 Nf6 {Alternatief is d5 uiteraard} 4. e5 Nd5 5. d4 cxd4 6. cxd4 d6 {Beste zet, eerdere ervaringen met 6. ... Lb4+ (tempo) leverden niets op na Ld2. Wat moet je met je a-tempo ontwikkelde loper, tenzij je wil dat wit zichzelf onder de voeten loopt maar een L op d2 heeft ook zijn charmes om het vervaarlijke Pb4 die de witte koningsloper van de ideale diagonaal b1/ h7 houdt ,uit te sluiten). idem dito in omgekeerde met Lb5+ en Ld7 zoals je zal zien. De loperschaken brengen niets !} 7. Bb5+ $6 (7. Bc4 Nc6 8. O-O Be7 9. Qe2 {Is de traditionele hoofdvariant en absoluut niet mis mee ! Wit behoudt een klein voordeeltje.}) 7... Bd7 8. Bxd7+ $6 (8. Bc4 {De beste diagonaal voor wit is b1/h7 , en als dat geen optie is moet die loper op c4 staan om ten gepaste tijde Pd5 te slaan. Het slaan zoals in de partij druist dan ook volledig in tegen de openingstheorie van deze variant en wits kansen op voordeel. Het behoeft ook geen betoog dat zwart vanaf hier altijd heeft beter gestaan en verlost van operingsperikelen.} dxe5 9. dxe5 Bb4+ 10. Bd2 Bxd2+ 11. Nbxd2 O-O $11 {En zwarts openingsdoelstellingen zijn bereikt.}) (8. Bd3 {En hier scheiden de wegen zich met 8. ...dxe5 (het beste, maakt Lf8 aktiever) , 8. ... Lc6 (kost wel 2 tempos maar de problematische loper wordt in veel Alapin varianten met Pf6 e5 op die manier in het spel gegooid en in regel met succes) of 8. ...Dc7 met nog meer druk op e5. John Emms pleegt in deze opening zelfs 8. ... Pb4 en de loper kan zich niet handhaven op deze diagonaal (eventueel na a3, al is dan b3 een zwak veld)} Nb4 9. Be2 dxe5 10. dxe5 Bc6 11. Qxd8+ Kxd8 { Zwart heeft nog altijd de Pc2+ dreiging die enkel maar met Kd1 , Pa3 of Ld1 kan geparareerd worden} 12. Na3 $11) 8... Nxd7 {De engine geeft dan toch aan dat deze zet een zuchtje beter is dan Dxd7, want in de partij vond ik de Da4 penning niet leuk, al had dat meer met het latere foutieve Db6 ?! te maken dan de Pxd7 of Dxd7 keuze.} 9. Nbd2 {Wou a3 spelen maar deed dat uiteindelijk niet. Deze zet ofschoon in bepaalde varianten (maar niet die met Lb5+ Ld7 Lxd7+) wel voorkomt. De zet a3 is wel een van de voornaamste varianten op de traditionele hoofdvariant. De variant is enigermate in onbruik geraakt omdat een extra tempo besteden om Pb4 te voorkomen ook zwart meer tijd geeft zijn ontwikkeling te vervolledigen (met name sneller aan rochade toe te zijn). Echter na Lxd7 Pxd7 heeft wit zijn beste figuur reeds geruild en blijft er niets over van de noodzaak om even a3 in te lassen en zou zonde zijn van het tempo !} (9. O-O Be7 10. Nbd2 dxe5 11. dxe5 Qc7 12. Qe2 O-O 13. Nb3 Rac8 14. Nbd4 Qc4 $15 {werd al eerder gespeeld}) (9. a3 $6 dxe5 10. Nxe5 Rc8 {Voorkomt De2 een doorgaans goede zet !!!} 11. O-O (11. Qa4 $4 Rxc1+) 11... Bd6 12. Qa4 (12. Re1 O-O $17 { En zwart staat beter ontwikkeld en daarom ies beter. Ook de speer met pion e5 is er niet.}) 12... N5b6 13. Qb5 Bxe5 14. dxe5 a6 15. Qe2 Qc7 $1 {dreigt Dxc1} 16. f4 {f5 gaat niet omdat e5 dan zorgekind is} Nd5 17. Nd2 Qc2 $17) 9... Qb6 $6 {Deze zet valt net uit de top 5 en is iets minder. Eens gespeeld vreesde ik Da4 en kreeg Da4 natuurlijk op het bord. Ik vermoed dat ik net iets teveel over het bord boog en mijn lichaamstaal 'verraadde' dat ik met die calculatie begaan was omdat ik bij na letterlijk met de neus op stond. De penning op d7 bemoeilijkt het spel aanzienlijk omdat een courant antwoord dxe5 nu op Pxe5 stuit en het gepend paard op d7 deze optie uitsluit. Dat is geen goede zaak omdat je er moet vor gaan dat alle zetten in je openingsarsenaal van zwart moet kunnen aanwenden. De tekstzet , zet druk op d4 maar die is in de gegeven omstandigheden van weinig nut (druk op de punt e5 is aangewezen !). Tevens kan geen der paarden naar b6. Ondanks dit staat zwart iets beter. De druk op e5 en het royale controlerende paard op d5 en wits Lc1/b2 issue zijn de voornaamste redenen.} (9... Qc7 10. O-O dxe5 $15 {Druk op e5. In sommige varianten is het voor wit beter een pion 'te geven'. Al is deze echter 'giftig'} 11. Nxe5 Nxe5 12. dxe5 Bb4 {De kansen zijn hier gelijk} (12... Qxe5 $2 13. Qa4+ $1 Kd8 14. Nc4 $16)) (9... dxe5 10. dxe5 Rc8 $15 {Voorkomt Pc4}) 10. O-O {Ruben speelde dit omdat wit met Pc4 een optie extra had (Pe4 en Pc4) . Voor de rochade zou ik Pc4 met Db4+ beantwoorden, waarna het paard naar d2 moet teruggespeeld worden e het ganse zinsloos was. Na de 0-0 dreigt wederom Pc4 en daar ws het hem om te doen !} (10. Qa4) 10... Rc8 {Voorkomt Pc4 met tempo op de dame} ( 10... Be7 11. Qa4 Qc7 $15 {aanzag ik als een capitulatie (Db6 en dan Dc7) maar is volgens de engine de enige maniier om voordeel te behouden}) 11. Qa4 {Wit heeft hierna nog 70 minuten ter beschikking. Hier nam mijn tegenstrever wel uitgebreid zijn tijd om tot deze zet te komen.} (11. Ne4 $11) 11... Qa6 {Zwart heeft hierna nog 80 minuten} (11... Qc6 {[%emt 0:01:06] Ligt veel meer voor de hand dan mijn keuze. Om de een of andere manier stond die Dame stand op de c-lijn me niet aan omwille van een potentieel neutraliserende toren op c1 (wat problematisch zou zijn gezien de ongedekte toren op c8). Maar dit is hier een drogreden want 1. wit is daar niet meteen aan toe 2. na b6 en Db7 of Le7 / 0-0 is dat ook niet meer aan de orde !} 12. Qb3 dxe5 13. Nxe5 Nxe5 14. dxe5 Be7 {Met minimaal voordeel voor zwart.}) 12. Qb3 {Deze zet verwonderde me. Ruben is lager gekwoteerd en onwijkt een potenti le dameruil (wat niet mijn bedoeling was) ik wou Da4 weg. Op de koop toe is dit ook nog eens voordeliger voor zwart !} (12. Qxa6 bxa6 13. Ne4 dxe5 14. dxe5 Nc5 $11 {Is goed speelbaar voor zwart}) 12... dxe5 {Elk nog 68 minuten (vd 90) Ik open de diagonaal voor mijn resterend niet ontwikkeld stuk.} 13. Nxe5 (13. dxe5 $17 {Hier leken Tc7 en Pc5 pertinent, maar ook Le7 en Lc5 zijn mogelijk}) 13... Nxe5 {Ik kan daar slaan omdat wit geen vervelend schaak ik waardoor ik met de koning zou moeten spelen.} (13... N7f6 {Niet in me opgekomen, makes sense als Pion e5 weg is kan het paard terug naar f6 en is de rochade positie in eer hersteld ! Toch is de tekstzet nog altijd iets beter. In deze opening wordt altijd met de pion geslaan omdat de voorpost op e5 (en mits Ld3) wit een koningsaanval heeft, wat hier na die LxL ruil gebade werd. Maar er zijn uitzonderingen zoals hier.} 14. Qg3 {Voorkomt de ontwikkeling van Lf8} Ne7 $15) 14. dxe5 Be7 $15 { Openingsopdracht volbracht. Zwart staat iets beter. De Pf4 uitval zal dat aan het licht brengen. Wit moest dit in feite voorkomen met Dg3} 15. Ne4 { Evidentie. Hier heb ik veel tijd gepakt want er zijn toch wel wat opies voor wit o.a. Dg3, Df3, Pd6+,Lg5} (15. Qg3 O-O 16. Ne4 Kh8 {Vanwege Lh6 !} 17. Bd2 $15) 15... O-O {Tijd om veilig te rocheren. In het Siciliaans en antisiciliaans is rocheren voor zwart best wel een moeilijk thema. Soms moet je echt wel rocheren in turbulente wateren , niets aan te doen ! Soms moet je h5 spelen e.d. en je koning in het midden laten staan.} 16. Bg5 {Remise voorstel wit. Dit seizoen ga ik sowieso korte metten maken met remises onder de 30 zetten. De voorgestelde sofia rules werden niet aangenomen door de liga , maar ik kan ook zelf die regel hanteren. Daarbij je leert meer door verder te spelen. Ik besef de grote symmetrie in deze opening, geen halfopen lijnen, dezelfde open c-lijn, elk een paard en een loper van dezelfde kleur , 4 pionnen elk op de koningsvleugel , 2 op de damevleugel. Dus zelfs een in eindspel zonder pion extra zijn de uitdagingen legio. Maar zover zijn we nog niet op zet 16. Ik nam mijn tijd om naar een goed voorwendsel te zoeken om op de winst te kunnen spelen. Ik was ook niet bevreesd en de partij verliep op het akefietje van Db6 ?! na best naar wens al dient geopperd dat Ruben zijn kansen met wit niet meester is.} (16. Qg3 Kh8 17. Bd2 Rc2 18. Qb3 Qc4 $15) 16... Bxg5 {Wit heeft nog 58 minuten.} 17. Nxg5 {Het slaan leek me het beste, effe dat paard devieren. Nu moet het terug naar e4 om trachten te storen op d6 en kan het niet naar d6 in 1 go ! Er leek me geen manier met de dame om Pe4 te voorkomen omdat de dame nog aan b7 is gekoppeld. De dame bestrijkt de witte velden d3 en e2 en met die 2 velden in gedachten was de brug snel gemaakt om het paard daarin te laten duiken !} Nf4 $5 {Zwart had nog 53 minuten. Het is een gewaagde zet omdat het paard ongedekt staat en altijd voorwerp kan worden van een dubbele dreiging, zeker als ik ook nog met de dame op wandel wil want die kan onderhand beter geposteerd worden. Maar ik was onderwijl gericheerd en de b7 zwakte kan gecompenseerd worden als moet. Wat beoog ik ? Dc6 > g2 , Ta/f c1 gaat niet meer wegens Pe2+. En ik wil met Paard naar d3 om b2 en e5 onder vuur te nemen. Dg3 gaat niet wegens Pe2+ en dameverlies en ook Dh3 is niet mogelijk wegens Pxh3. Dus in de aanzet is alles nog 100% onder controle ! Opletten geblazen want het paard is en blijft een ongedekt stuk en vergt rekenwerk.} 18. Rfd1 $2 {Diagram #} (18. g3 {Achte ik het betere werk} Nd3 19. f4 h6 20. Ne4 Nc5 {Dit neutraliseert Pe4 , met de goede optie Pd6} 21. Nxc5 Rxc5 22. Rad1 $15) (18. Qe3 Ne2+ 19. Kh1 h6 20. Ne4 Rc2 {Lijkt impressionant maar is het dat ook ?}) (18. Ne4 Rfd8 19. Rad1 (19. Nd6 $2 Qc6 20. f3 Qc5+ 21. Kh1 Qc2 22. Qxc2 $17) 19... Rd3 20. Rxd3 Nxd3 $15) 18... Qc6 $2 {Te transparant. Geen slechte zet maar omwille van de gemiste kans De2, dat ik persoonlijk moeilijk vinden vind.} (18... Qe2 $3 {Een krachttoer. Was blijkbaar zo goed als winnend ! Dreigt Dg4 !!!} 19. Qf3 (19. Qg3 $4 Qxd1+ 20. Rxd1 Ne2+) (19. Qxb7 Qg4 20. h4 {Db7 voorkomt mat, h4 pleegt de dame te devieren van mat en Paard g5 terug vrijheid te gunnen} (20. Nh3 $4 Nxh3+) (20. Nf3 $4 Qxg2#)) 19... Qxe5 $19) 19. Nf3 {Secundair doel bereikt voor zwart, dit paard zal niet meer gauw naar e4 en zo naar d6 snorren} (19. Qf3 Qxf3 20. Nxf3 Rc2 $15 {Was het plan met een kleinvoordeel voor zwart}) 19... Rfd8 {Speelde ik a tempo. De engine houdt het op b6 maar ik geef niet graag een nodeloos tempo weg als er andere opties zijn. Ik voelde aan de stelling dat het slaan op d8 in de tekstzet, van wit, me voordeel ging opleveren ! Dus dat was een extra troef !} 20. Qe3 {Lijkt goed doch de dame verlaat b3 met druk op b6 en geeft de conrole op c2 op , De dubbele aanval Pf4 en pion a7 waarvoor ik al waarschuwde dan toch ! Maar nu komt mijn moment in de partij !rachttoer nodig ! } (20. g3 {Had ik verwacht} Nd5 $11) 20... Qc2 $5 {Diagram # Een zet gestoeld op grote tactische complicaties, en ik had alles goed onder de controle. Op een of ander manier was ik goed wakker, gefocused en speeld ik met lef. Even weer die glimp van weleer. Noem het een begenadigd moment. Na de 20ste zet had wit nog 44 minuten (ongeveer de helft) en zwart 37 minuten. Ik had mijn tijd gespendeerd aan een nuttige offensieve zet. En zo hoort het.} (20... Rxd1+ $3 21. Rxd1 Qc2 {Was wellicht de meest eenvoudige en tegelijk calculatorisch technische minder complex dan mijn tekstzet} 22. Re1 Nd5 23. Qxa7 Qxb2 $17) 21. Rxd8+ $6 {Verbetert de zaak niet, de dreigingen blijven. Deze ruil zag ik graag komen.} (21. Nd4 {De beste weerlegging} Rxd4 22. Rxd4 (22. Qxd4 $4 Ne2+ { My Lovely horse}) 22... Ne2+ {My lovely horse 2} 23. Kf1 Nxd4 24. Qxd4 h5 25. b3 b6 $15 {al blijft wit in het defensief.}) (21. Rac1 $4 Rxd1+ 22. Rxd1 Qxd1+ 23. Qe1 Rc1 $19) (21. Rdc1 $4 Qxc1+ 22. Rxc1 Rxc1+ 23. Qxc1 Ne2+ $19 {My lovely horse 3}) (21. Re1 Qf5 (21... Nd3 22. Re2 Qc5 $15) 22. g3 Nd3 $17 {En zwart heeft het nog steeds voor het zeggen}) (21. Rd6 Rxd6 22. exd6 Nd5 23. Qe5 {dekt d6 en b2} (23. Qxa7 $4 Qc1+) 23... Rd8 $19 {de pion op d6 is ten dode opgeschreven}) 21... Rxd8 $17 22. Nd4 $4 {Een blunder. De zet was goed ervoor, en ik denk dat Ruben dat te laat zag erna. Maar hier is die ronduit slecht wegens mijn 'Lovely horse moment 4'} (22. g3 Qxb2 23. Re1 Nd3 $19) 22... Rxd4 $19 {En de game is hier al over} 23. Qb3 (23. Qxd4 $4 Ne2+) 23... Qxb3 (23... Qe2 $1) 24. axb3 Ng6 25. g3 Rb4 26. Rxa7 Rxb3 27. Ra2 f6 28. exf6 gxf6 29. f4 Kf7 30. Kg2 Nf8 31. h4 Nd7 32. Kh3 Nc5 33. Kg4 Nd3 34. Ra7 $4 {Hier zat # in 5 in} Rb5 (34... Nf2+ 35. Kh5 Rb5+ 36. Kh6 Ng4+ 37. Kxh7 Rh5#) 35. b4 Nxb4 36. f5 exf5+ 37. Kh5 f4+ 38. Kh6 fxg3 39. h5 g2 {Hier zit een # in 6 in} 40. Ra8 g1=Q (40... Nc6 41. Rh8) 41. Rg8 {Hier zit een # in 3 in} Rxh5+ {Weg met alle pat Quatsch} (41... Qe3+ 42. Kxh7 Rxh5#) 42. Kxh5 (42. Kxh5 {[%emt 0:00:01]}) 42... Kxg8 43. Kh4 Nc6 44. Kh3 b5 45. Kh4 b4 46. Kh3 b3 47. Kh4 b2 48. Kh5 Qg5# 0-1

Puzzel of the Day on Lichess